Benali en Hotel Modern vormen een unieke eenheid

In de reclamewereld hebben ze er zo’n mooi woord voor: co branding. Twee verschillende merken uit uiteenlopende disciplines die samen één nieuw product opleveren. Het Senseo-apparaat (Philips en Douwe Egberts) is daarvan een mooi voorbeeld. In de kunsten komt deze samenwerkingsvorm ook regelmatig voor. Zeker in het theater. Cabaret en toneel, pop en cabaret (Freek de Jonge en Het Nationale Theater, Freek de Jonge en De Nits).

Dat schrijver Abdelkader Benali en het theatergezelschap Hotel Modern uit Rotterdam elkaar zouden vinden om ‘iets’ op toneel te creëren, ligt niet direct voor de hand. En toch, als je er goed over nadenkt proberen beide met hun eigen unieke en indrukwekkende taal een verbeelde werkelijkheid te schetsen die ontroert, verrast maar tegelijkertijd ook confronteert.

Naar aanleiding van een gezamenlijk historisch tv-project, ontstond de samenwerking. Hun gedeelde onwetendheid over Spanje, en dan vooral over het islamitische Spanje van de Moren en de rol van de christelijke koninkrijken met hun Renconquista (herovering) in de late middeleeuwen, werd hun artistieke drijfveer. Met de verovering van Granada in 1492 was de Reconquista compleet; de overheersing van de islam voorbij. Het schiereiland (Spanje en Portugal) betrad vanaf dan een nieuw tijdperk waarin de sporen van onder meer de Arabische beschaving, kunst, cultuur en wetenshap toch zichtbaar waren én bleven.

Arabische wereld

Benali begint in de voorstelling De val van Granada overtuigend en meeslepend te vertellen over zijn reis als klein jongetje vanuit Nederland naar Marokko, waar zijn oom op zijn beurt hem vertelt over de rijke, kleurvolle en geurige geschiedenis van deze Arabische wereld. Hij vertelt over een gemeenschap waarin moslims, Joden en christenen vredig naast elkaar leefden. Onderwijl projecteren Herman Helle, Pauline Kalker en Arlène Hoornweg van Hotel Modern met allerlei zielloze attributen de voorstelling daarvan op het achterdoek. Tandenborstels zijn dan opeens straatlantaarns, wc-borstels Spaanse pijnbomen, kippengaasmaquettes vormen authentieke Spaanse woningen met Arabische stijlinvloed den en deodorantflessen transformeren opeens tot torens die een idyllische skyline vormen. De sfeervolle muziek van Chris Saris maakt deze verbeeldingskracht indringend compleet.

Op drie tafels liggen al die verschillende voorwerpen die bij elk vervolgverhaal van Benali voor de speciaal ontwikkelde lampen, tot leven worden gebracht met hun eigen betekenis, hun eigen karakter. Het is een vorm van het Javaanse schaduwspel, alleen zijn de stokjes waarmee handen en voeten in beweging worden gezet, afwezig. Althans bij de stille objecten op tafel. De vrije vogels vliegen op die manier wel door het beeld, met de acteurs van Hotel Modern als scheppende en soms als zelf-acterende wezens. Het is die typische en unieke taal van Hotel Modern, maar nu met Plato en zijn (schaduw)grot als afspiegeling van ons voorstellingsvermogen.

Imposant

Het levert een imposant luister- en kijkspel op waarin de schrijver met zijn verhalen, en Hotel Modern met hun argeloze objecten, een compleet, nieuw universum tot leven roepen. Een universum dat in de verbeelding weliswaar ver achter ons ligt, maar waarvan de godsdienstige geweldsgevolgen helaas nog voelbaar zijn. De boekverbranding, de vernietiging van haard en huis en de arrestatie van de ‘auberginevrouw’ die zich niet houdt aan de nieuwe regels van de nieuwe machthebbers, zijn bijvoorbeeld dan ook heel makkelijk te vertalen naar de werkelijkheid van vandaag. De boodschap en urgentie van De val van Granada is daarmee helder en mag luid en duidelijk verteld worden. Zeker op deze manier.

Abdelkader Benali en Hotel Modern geven het beste uit twee verschillende werelden zoals dat zo mooi heet en demonstreren in De val van Granada dat kunst en werkelijkheid een perfecte eenheid vormen. Een eenheid die ons wakker schudt en wakker houdt. Ga deze voorstelling zien en beleef die indrukwekkende eenheid door deze unieke samenwerking.